وبلاگ سایت حاجت

السلام ای دلبر صحرا نشین

وبلاگ سایت حاجت

السلام ای دلبر صحرا نشین

فرا رسيدن ايام عزاداري سيد الشهدا بر شما و تمام شيعيان و دلسوختگان و عاشقان “امام حســـين عليه السلام” تسليت باد

این سوره در مکه نازل شده و داراى 6 آیه است

محتوى و فضیلت سوره «ناس»

انسان همیشه در معرض وسوسه‌هاى شیطانى است، و شیاطین جن و انس کوشش دارند در قلب و روح او نفوذ کنند، هر قدر مقام انسان در علم بالاتر رود و موقعیت او در اجتماع بیشتر گردد، وسوسه‌هاى شیاطین شدیدتر مى‌شود، تا او را از راه حق منحرف سازد و با فساد عالمى عالمى را بر باد دهد.

این سوره به پیغمبر اکرم (ص) به عنوان یک سرمشق ، پیشوا و رهبر دستور مى‌دهد که از شر همه وسوسه‌گران به خدا پناه برد.

محتواى این سوره از جهتى شبیه سوره «فلق» است، هر دو ناظر به پناه بردن به خداوند بزرگ از شرور و آفات مى‌باشد، با این تفاوت که در سوره فلق انواع مختلف شرور مطرح شده، ولى در این سوره فقط روى شر وسوسه‌گران ناپیدا (وسواس خناس) تکیه شده است.

در اینکه این سوره در مکه نازل شده است یا در مدینه؟ باز در میان مفسران گفتگو است، گروهى آن را «مکى» مى‌دانند، و جمعى آن را «مدنى» مى‌شمرند، ولى لحن آیاتش با سوره‌هاى مکى موافق تر است.

و با توجه به اینکه این سوره و سوره فلق طبق روایات با هم نازل شده، و سوره فلق به عقیده جمع کثیرى مکى است این سوره نیز مى‌تواند مکى بوده باشد.

***

[فضیلت تلاوت این سوره]

در فضیلت تلاوت این سوره روایات متعددى وارد شده از جمله اینکه در حدیثى مى‌خوانیم که پیغمبر اکرم (ص) شدیدا بیمار شد،جبرئیل و میکائیل(دو فرشته بزرگ خدا) نزد او آمدند، جبرئیل نزد سر پیامبر نشست و میکائیل نزد پاى او، جبرئیل سوره «فلق» را تلاوت کرد، و پیغمبر را با آن در پناه خدا قرار داد، و میکائیل سوره " قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النّٰاسِ " را (1).

در روایتى که از امام باقر (ع) نقل شده و قبلا به آن اشاره کردیم، مى‌خوانیم: «هر کسى در نماز وتر معوذتین (سوره فلق و ناس) و قُلْ هُوَ اللّٰهُ أَحَدٌ را بخواند به او گفته مى‌شود اى بنده خدا! بشارت باد بر تو که خداوند نماز وتر تو را قبول کرد»! (2)

***

 

[سوره الناس(114): آیات 1 تا 6]

 

بِسْمِ اَللّٰهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِیمِ

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ اَلنّٰاسِ(1) مَلِکِ اَلنّٰاسِ(2) إِلٰهِ اَلنّٰاسِ(3) مِنْ شَرِّ اَلْوَسْوٰاسِ اَلْخَنّٰاسِ (4) اَلَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ اَلنّٰاسِ (5) مِنَ اَلْجِنَّةِ وَ اَلنّٰاسِ(6)

ترجمه:

بنام خداوند بخشنده مهربان

1-بگو پناه مى‌برم به پروردگار مردم.

2-به مالک و حاکم مردم.

3-به (خدا و) معبود مردم

4-از شر وسوسه گر پنهان کار.

5-که در سینه‌هاى انسانها وسوسه مى‌کند.

6-خواه از جن باشد یا از انسان !

تفسیر:

پناه مى‌برم به پروردگار مردم!

در این سوره که این آخرین سوره قرآن مجید است، روى سخن را به شخص پیامبر (ص) به عنوان سرمشق ، مقتدا و پیشواى مردم کرده، مى‌فرماید:

«بگو پناه مى‌برم به پروردگار مردم» ( قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النّٰاسِ ).

«به مالک و حاکم مردم» ( مَلِکِ النّٰاسِ ).

«به خدا و معبود مردم» ( إِلٰهِ النّٰاسِ ).

قابل توجه اینکه در اینجا روى سه وصف از اوصاف بزرگ خداوند (ربوبیت و مالکیت و الوهیت) تکیه شده است که همه آنها ارتباط مستقیمى به تربیت انسان، و نجات او از چنگال وسوسه‌گران دارد.

البته، منظور از پناه بردن به خدا این نیست که انسان تنها با زبان این جمله را بگوید، بلکه باید با فکر و عقیده و عمل نیز خود را در پناه خدا قرار دهد، از راههاى شیطانى، برنامه‌هاى شیطانى، افکار و تبلیغات شیطانى، مجالس و محافل شیطانى، خود را کنار کشد، و در مسیر افکار و تبلیغات رحمانى جاى دهد، و گرنه انسانى که خود را در معرض طوفان آن وسوسه‌ها عملا قرار داده، تنها با خواندن این سوره و گفتن این الفاظ بجایى نمى‌رسد.

با گفتن «رب الناس» اعتراف به ربوبیت پروردگار مى‌کند، و خود را تحت تربیت او قرار مى‌دهد.

با گفتن «مَلِکِ النّٰاسِ» خود را ملک او مى‌داند، و بنده سر بر فرمانش مى‌شود.

و با گفتن «إِلٰهِ النّٰاسِ» در طریق عبودیت او گام مى‌نهد، و از عبادت غیر او پرهیز مى‌کند، بدون شک کسى که به این صفات سه‌گانه مؤمن باشد، و خود را با هر سه هماهنگ سازد، از شر وسوسه‌گران در امان خواهد بود.

در حقیقت این اوصاف سه‌گانه سه درس مهم تربیتى، سه برنامه پیشگیرى، و سه وسیله نجات از شر وسوسه‌گران است و انسان را در مقابل آنها بیمه مى‌کند.

لذا در آیه بعد مى‌افزاید: «از شر وسواس خناس» ( مِنْ شَرِّ الْوَسْوٰاسِ الْخَنّٰاسِ ).

«همان کسى که در سینه‌هاى انسانها وسوسه مى‌کند» ( اَلَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النّٰاسِ ).

«وسوسه‌گرانى از جن یا از انسان» ( مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّٰاسِ ).

واژه «وسواس» به گفته «راغب» در «مفردات» در اصل صداى آهسته‌اى است که از به هم خوردن زینت آلات برمى‌خیزد!

سپس به هر صداى آهسته گفته شده، و بعد از آن به خطورات و افکار بد و نامطلوبى که در دل و جان انسان پیدا مى‌شود، و شبیه صداى آهسته‌اى است که در گوش فرو مى‌خوانند اطلاق گردیده.

«وسواس» معنى مصدرى دارد، ولى گاهى به معنى «فاعل» (وسوسه‌گر) نیز مى‌آید، و در آیه مورد بحث به همین معنى است.

«خناس» صیغه مبالغه از ماده «خنوس» (بر وزن خسوف) به معنى جمع شدن و عقب رفتن است، این به خاطر آن است که شیاطین هنگامى که نام خدا برده مى‌شود عقب نشینى مى‌کنند، و از آنجا که این امر غالبا با پنهان شدن توأم است این واژه به معنى «اختفاء» نیز آمده است.

بنابراین مفهوم آیات چنین است:«بگو من از شر وسوسه‌گر شیطان صفتى که از نام خدا مى‌گریزد و پنهان مى‌گردد به خدا پناه مى‌برم».

اصولا «شیاطین» برنامه‌هاى خود را با مخفى کارى مى‌آمیزند، و گاه چنان در گوش جان انسان مى‌دمند که انسان باور مى‌کند فکر، فکر خود او است، و از درون جانش جوشیده، و همین باعث اغوا و گمراهى او مى‌شود! کار شیطان تزیین است و مخفى کردن باطل در لعابى از حق، و دروغ در پوسته‌اى از راست، و گناه در لباس عبادت، و گمراهى در پوشش هدایت.

خلاصه هم خودشان مخفى هستند، و هم برنامه‌هایشان پنهان است، و این هشدارى است به همه رهروان راه حق که منتظر نباشند شیاطین را در چهره و قیافه اصلى ببینند، یا برنامه‌هایشان را در شکل انحرافى مشاهده کنند، هرگز چنین نیست، آنها وسواس خناسند، و کارشان حقه و دروغ و نیرنگ و ریا کارى و ظاهرسازى و مخفى کردن حق.

اگر آنها در «چهره اصلى» ظاهر شوند، اگر آنها «باطل» را با «حق» نیامیزند، و اگر آنها «صریح و صاف» سخن بگویند به گفته على (ع) لم یخف على المرتادین:«مطلب بر پویندگان راه خدا مخفى نمى‌شود»! آنها همیشه قسمتى از «این» مى‌گیرند، و قسمتى از «آن»، و به هم آمیزند تا بر مردم مسلط شوند چنان که امیر مؤمنان (ع) در ادامه همین سخن مى‌فرماید:«فهنالک یستولى الشیطان على اولیائه»(3)

تعبیر« اَلَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النّٰاسِ» و انتخاب لفظ «وسوسه» و لفظ «صدور» (سینه‌ها) نیز تاکیدى بر این معنى است.

اینها همه از یک سو، از سوى دیگر جمله « مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّٰاسِ» هشدار مى‌دهد که «وسواسان خناس» تنها در میان یک گروه و یک جماعت، و در یک قشر و یک لباس نیستند، در میان جن و انس پراکنده‌اند و در هر لباس و هر جماعتى یافت مى‌شوند، باید مراقب همه آنها بود و باید از شر همه آنها به خدا پناه برد.

دوستان ناباب، همنشینهاى منحرف، پیشوایان گمراه و ظالم، کارگزاران جباران و طاغوتیان، نویسندگان و گویندگان فاسد، مکتبهاى الحادى و التقاطى ظاهر فریب، وسائل ارتباط جمعى وسوسه‌گر، همه اینها و غیر اینها در مفهوم گسترده «وسواس خناس» واردند که انسان باید از شر آنها به خدا پناه برد.

***

نکته‌ها

1-چرا به خدا پناه مى‌بریم؟!

هر لحظه امکان انحراف براى انسان وجود دارد، و اصولا وقتى خداوند به پیامبرش (ص) دستور مى‌دهد که از شر«وسواس خناس» به خدا پناه برد دلیل بر امکان گرفتار شدن در دام خناسان و وسوسه‌گران است.

با اینکه پیغمبر اکرم (ص) به لطف الهى و با امدادهاى غیبى، و سپردن خویشتن به خدا از هر گونه انحراف بیمه شده بود ولى با این حال این آیات را مى‌خواند، و به او از شر وسواسان خناس پناه مى‌برد با این حال تکلیف دیگران روشن است.

اما نباید مایوس شد، چرا که در مقابل این وسوسه‌گران مخرب، فرشتگان آسمان بیارى بندگان مؤمن، و رهروان راه حق مى‌آیند، آرى مؤمنان تنها نیستند، فرشتگان بر آنها نازل مى‌شود و آنها را کمک مى‌کنند:«إِنَّ الَّذِینَ قٰالُوا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقٰامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلاٰئِکَةُ »(فصلت-30)

ولى به هر حال هرگز نباید مغرور شد، و خود را بى نیاز از موعظه و پند و تذکر و امدادهاى الهى دانست، باید همیشه به او پناه برد همیشه بیدار بود و همیشه هشیار.

 

2-در اینکه چرا «ناس» در سه آیه تکرار شده بعضى گفته‌اند به خاطر این است که در هر مورد به یک معنى است.

ولى ظاهر این است که براى تاکید روى عمومیت این صفات سه‌گانه خداوند است و در هر سه مورد معنى واحدى دارد.

3-در روایتى از پیغمبر اکرم (ص) مى‌خوانیم:

«ما من مؤمن الا و لقلبه فى صدره اذنان: اذن ینفث فیها الملک، و اذن ینفث فیها الوسواس الخناس فیؤید اللّٰه المؤمن بالملک، فهو قوله سبحانه: وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ» : «هر مؤمنى، قلبش دو گوش دارد، گوشى که فرشته در آن مى‌دمد، و گوشى که وسواس خناس در آن مى‌دمد، خداوند مؤمن را به وسیله فرشته تایید مى‌کند و این است معنى آیه " وَ أَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ(4).

در حدیث پر معنى و تکان دهنده‌اى از امام صادق (ع) مى‌خوانیم: «هنگامى که آیه وَ الَّذِینَ إِذٰا فَعَلُوا فٰاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَکَرُوا اللّٰهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ :«کسانى که وقتى کار بدى انجام دهند یا به خویشتن ستم کنند خدا را یاد مى‌آورند و براى گناهانشان استغفار مى‌کنند» نازل شد، ابلیس بالاى کوهى در مکه رفت، و با صداى بلند فریاد کشید، و سران لشگرش را جمع کرد.

گفتند:اى آقاى ما!چه شده است که ما را فرا خواندى؟

گفت:این آیه نازل شده (آیه‌اى که پشت مرا مى‌لرزاند و مایه نجات بشر است)چه کسى مى‌تواند با آن مقابله کند؟

یکى از شیاطین بزرگ گفت: من مى‌توانم، نقشه‌ام چنین است و چنان!

ابلیس طرح او را نپسندید!

دیگرى برخاست و طرح خود را ارائه داد باز هم مقبول نیفتاد!

در اینجا «وسواس خناس» برخاست و گفت:من از عهده آن برمى‌آیم.

ابلیس گفت: از چه راه؟ گفت:آنها را با وعده‌ها و آرزوها سرگرم مى‌کنم، تا آلوده گناه شوند، و هنگامى که گناه کردند توبه را از یادشان مى‌برم!

ابلیس گفت: تو مى‌توانى از عهده این کار برآیى (نقشه‌ات بسیار ماهرانه و عالى است) و این ماموریت را تا دامنه قیامت به او سپرد»(5).



خداوندا! ما را از شر همه این وسوسه‌گران و از شر تمام وسواسان خناس حفظ فرما.

پروردگارا! دام سخت است، و دشمن بیدار است و نقشه‌هایش مخفى و پنهان، و جز با لطف تو نجات ممکن نیست.


(1و2): "نور الثقلین"جلد 5 صفحه 7645 و"مجمع البیان"جلد 10 صفحه 569

(3): "نهج البلاغه"خطبه 50.

(4): "مجمع البیان"جلد 10 صفحه 571.

(5): المیزان جلد 20 صفحه 557.

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
وبلاگ سایت حاجت

وقتی امام عاشقان غائب است
اطاعت از خامنه ای واجب است

موضوع پیشنهادی ما «درد دل» است