وبلاگ سایت حاجت

السلام ای دلبر صحرا نشین

وبلاگ سایت حاجت

السلام ای دلبر صحرا نشین

مقدمه

پیامبر اکرم (ص) فرموده اند :« جهاد المرأه حسن التبعل » «جهاد زن همسر داری نیکوی اوست» [۱] .

پیامبر (ص) این سخن را در جواب  زنی دادند که از ایشان سوال کردند : چرا همه فضیلت ها مخصوص مردان است و باب جهاد و شهادت به روی ما بسته شده است ، ما چگونه میتوانیم از ثواب این فضیلت عظیم بهره مند شویم ؟

علت این که همسرداری نیکو برای زنان ، مساوی و هم تراز با جهاد و از جان گذشتگی مرد دانسته شده است ، عظمت و حساسیت موقعیت و نقش زن در خانواده و در برابر همسر است . کلید آرامش ، انضباط ، استحکام و صمیمیت خانواده به دست زنان است و به دنبال آن موفقیت و آسودگی خاطر مرد نیز ، به نوع رفتار و برخورد زن درون خانه بستگی دارد . بهترین و جامع ترین اسوه در این زمینه ، حضرت فاطمه (س) است .

برای شناخت لطایف و ضرایف جلوه های رفتاری حضرت و سیره ی عملی ایشان در برخورد با علی (ع) به برسی فراز هایی از زندگی فاطمه  (س) میپردازیم .

از رسول خدا (ص) نقل شده : زمانی که فاطمه (س) به نماز می ایستاد نوری از او ساطع می شود که آسمان را روشن میکند ، ملائکه از نور او استفاده میکنند ؛ خداوند تبارک و تعالی به فاطمه افتخار میکند و می فرماید :« ای ملائکه من نظر کنید به این بنده من زهرا ، ببینید چگونه در نهایت خضوع و تواضع در مقابل من ایستاده که تمام مفاصل او می لرزد . ای ملائکه آگاه و گواه باشید که من شیعیان او را از آتش جهنم ایمن میکنم


تقسیم کار با همسر

از ویژگی های خانواده ی متعادل و موفق ، تقسیم کار مناسب و منصفانه ی مسئولیت های موجود در خانه و خانواده است . و همچنین یکی از عوامل سعادت و شادابی خانواده ، تقسیم کار و تعیین حدود و وضایف زن و شوهر است . وقتی اعضای خانواده به طور مشترک در کارها و مسئولیت های خانه سهیم باشند ، کارها با عدالت توزیع می شود . تقسیم کار در صورتی بر پایه ی عدالت است که به شئونات و استعداد های تکوینی زن و مرد توجه شود . در مورد زن ، مهم این است که لطافت و ظرافت روحیه ی او ، پوشیدگی و دوری نامحرمان و توانایی وی در انجام امور مورد توجه قرار گیرد .

حضرت علی (ع) با حضرت زهرا (س) در فکر تقسیم کار بودند که رسول خدا (ص) چنین رهنمود داد :« کارهای داخل منزل با فاطمه (ع) و کارهای بیرون منزل بر عهده ی علی باشد » . حضرت فاطمه (ع) با حوشحالی فرمود :« جز خدا کسی نمیداند که از این تقسیم کار چه اندازه خوشحال شدم ، زیرا رسول خدا مرا از کارهایی که مربوط به مردان است ، بازداشت ».

 

سازگاری با همسر

یکی دیگر از عواملی که سبب تحکیم خانواده میشود ، این است که زوجین با یکدیگر توافق و سازش اخلاقی داشته باشند . مسلم است که وقتی زن و شوهر در کنار یکدیگر قرار میگیرند و در جمع شئون زندگی ، با یکدیگر شریک میشوند ، گاه اختلاف سلیقه هایی پیدا میکنند ؛ برای آن که این اختلاف ها اساس زندگی مشترک را خدشه دار نسازد و قلب همسران را از هم نرنجاند ، باید به فرآیندی جهت سازش و توافق توسل کرد . در طی این فرآیند هر یک از زن و شوهر از بعضی امیال ، خواست ها و سلیقه هایشان برای احترام به نظر همسر خود ، چشم پوشی میکنند . البته این امر ، درباره ی وجود دو معصوم (س) با عامه ی مردم متفاوت است . با این وصف ، علی (ع) در این زمینه درباره همسرش فاطمه (س) می فرماید:« فاطمه (س) مرا به خشم نیاور و مخالفتی با امر من نکرد و هر وقت نگاهش میکردم ، تمام غم هایم زایل میشد ». [۳]

 

پرهیز از تقاضای نامقدور

ریاست اقتصادی و مسئولیت هزینه های خانواده ، بر عهده ی مرد است و او موظف است از نظر اقتصادی همسر و فرزندانش را تامین کند ؛ و این به دلیل نقش ویژه ی زنان در خانواده است ، تا بتوانند آسوده خاطر به پرورش کودکان و انجام وضایف همسری بپردازند . بنابراین درخواست لباس ، زینت و لوازم منزل و امثال آن خواسته هایی است که معمولا هر زنی به خود اجازه میدهد تا از همسرش طلب کند ، اما فاطمه (س) همسرش را برای این تقاضاها و خواسته ها به زحمت نمیانداخت . فاطمه (س) از رسول خدا (ص) آموخته بود که ، هر زنی با شوهر خود مدارا نکند و او را به چیزی بکشاند که قدرت و توان آن را ندارد ، هیچ کار نیکی از او قبول نخواهد شد و در حالی خدا را ملاقات خواهد کرد که خداوند بر او خشمناک است .[۴]   به جهت شرایط خاصی که در زندگی مشترک و روحیه ی زن و شوهر وجود دارد ، تقاضای امری که به همسر مقدور نیست باعث احساس سرشکستگی و ناتوانی در او می شود که این احساس در محیط زندگی تاثیر مطلوبی ندارد .

در زندگی مشترک معمولا اگز تقاضایی از سوی زن در برابر همسرش مطرح شود و شوهر قادر به پاسخ نباشد ، نوع خاصی از احساس سرشکستگی را در خود خواهد یافت و این واقعیت روح او را خواهد آزرد


آن چه از سطور نورانی زندگی خانوادگی فاطمه (س) به دست ما رسیده است ، نشان دهنده این حقیقت است که فاطمه (س) به این معنی توجه وافر داشته و این نکته ظریف را همواره رعایت میفرموده است ؛ چنان که در تاریخ زندگی معصومانه اش آمده است :

( در یکی از روزها ، صبحگاهان امام علی (ع) فرمود : فاطمه جان آیا غذایی داری تا از گرسنگی بیرون آیم ؟ آن بانو فرمود : نه ، سوگند به خدایی که پدرم را به نبوت و شما را به امامت برگزید ، دو روز است که در منزل غذای کافی نداریم ؛ امام علی (ع) با تاسف فرمود : فاطمه جان چرا به من اطلاع ندادی تا به دنبال غذا بروم ؟ فاطمه (س) فرمود :« ای بالحسن ، من از پروردگار خود حیا میکنم که چیزی را که تو بر آن توان و قدرت نداری ، از تو درخواست کنم .» )[۵]

 

تقاضا نکردن زهرا حتى در حال بیمارى

حضرت زهرا علیهاالسلام سخت بیمار و بسترى شد، حضرت على علیه‏ السلام به او فرمود: «چه میل دارى، بفرما تا فراهم کنم».
فاطمه علیه االسلام: اى پسر عمو! چیزى از شما نمیخواهم.
على علیه‏ السلام با اصرار از او خواست، هر چه میل دارى بفرما آماده کنم.
فاطمه: اى پسر عمو! پدرم به من سفارش کرده که از شوهرت چیزى را تقاضا نکن، مبادا او نداشته باشد و شرمگین شود .
على: تو را به حقم سوگند میدهم هر چه میل دارى به من بگو فراهم نمایم.
فاطمه: اکنون که مرا سوگند دادى، اگر انارى به دستم آید خوب است.
حضرت على علیه ‏السلام از خانه بیرون رفت و پس از جستجو از خانه یکى از همسایگان تنها، یک عدد انار یافت و خرید، و به سوى خانه بازگشت، در مسیر راه ناله‏ى بیمارى را در گوشه خرابه‏اى شنید، به سراغ او رفت، سر او را به بالین گرفت و از او نوازش کرد، و فرمود:
«چه میل دارى؟» او گفت: انار، حضرت على علیه‏ السلام نیمى از آن انار را کم‏ کم به دهان او نهاد و او خورد و تقاضاى بقیه انار را نیز کرد، حضرت على علیه‏ السلام کم‏ کم همه آن انار را به او خورانید، سپس با دست خالى به سوى خانه بازگشت، ولى شرمگین بود که چگونه با دست خالى نزد زهرا علیهاالسلام برود، از درز در نگاه کرد، دید حضرت زهرا علیهاالسلام تکیه داده و از طبق انارى که در پیش روى او نهاده شده است میخورد، على علیه‏ السلام شادمان وارد خانه شد و ملاحظه کرد که آن انارها از انارهاى دنیا نیست، پرسید: این انارها از کجا بود؟
فاطمه در پاسخ فرمود: «این طبق انار را فضه آورد و گفت شخصى این طبق انار را داد و گفت: على علیه ‏السلام براى فاطمه علیهاالسلام فرستاده است» [۱۱] .

 

صحبت و احترام نسبت به شوهر

یکی از رموز موفقیت در زندگی این است که در پاره ای از مسائل جزئی ، فراست و دقت نظر اعمال شود . چنان که صدا کردن همسر ، یک امر بسیار روزمره در زندگی است .

در صورتی که خطاب به همسر ، احترام آمیز باشد ، پژواکی از محبت و صمیمیت را در پی خواهد داشت

وجود مبارک علی (ع) و فاطمه (س) در رعایت این نکته نیز ، الگو و سرمشق بوده اند . آن بانوی بزرگوار ، نام همسر خود را با احترام یاد میکرد . گاهی وی را با کنیه « ابالحسن » میخواند و گاهی با یاد قرابت نسبی « یا ابن عم » وی را ندا میداد و گاه با لقب  شریف « امیرالمومنین » او را فرا میخواند و در گاه موانست و بعضی از موارد دیگر نیز از سر حکمت ، وی را با نام مبارکش میخواند و گاه نیز با سایر القاب شریفه از او یاد می نمود . هر  چند که در میان انبوه ارتباطات وسیع و گسترده ی زن و شوهر ، خطاب نمودن همسر از ساده ترین جلوه های رفتاری و بسیط ترین فرمول های ارتباطی است ؛ ولکن از اهمیت ویژه ای برخوردار است . نحوه ، نوع و لحن خطاب و آمیزه های احساسی انعکاس یافته در خطاب و بکارگیری اسماء و القاب مناسب برای مخاطب قرار دادن افراد ، تاثیر عمیقی در واکنش های عاطفی افراد بر جای میگذارد و زن و شوهر نیز جهت تحصیل خرسندی و رضایتمندی خاطر از یکدیگر ، بیش از هر چیز به کنش ها و واکنش های عاطفی مثبت و مناسب نیازمندند ، لذا به همین مسائل به ظاهر ساده ، ولی مهم نیز توجه نمایند . به عنوان نمونه ، فاطمه (س)  هنگام شکایت مرگ پدر و مشکلات سیاسی همسرش را این گونه خطاب میفرماید :« یا ابن ابی طالب » [۶] و یا این خطاب متذکر نسبت به علی (ع) با پیامبر (ص) می شود و هنگامی که میخواهد خبر رحلت خود را به علی (ع) بدهد ، ایشان را با خطاب « یا ابن عم » فرا می خواند تا متذکر نسبت خود و علی (ع) شود . [۷]

حضرت علی (ع) فرموده اند :« خطاب هایتان را زیبا کنید تا پاسخ زیبا بشنوید ». [۸]

 

 توجه به ظرایف روحیات همسر

یکی از عوام استحکام بخش پیوندهای مودّت میان زن و شوهر این است که طرفین بتوانند حالات و روحیات یکدیگر را درک کنند . شاید هیچ عاملی به اندازه ی درک متقابل روحیات در زندگی خانوادگی ، نمیتواند آرامش بخش و سازنده باشد . مهم ترین عامل و سبب محبت نیز معرفت است و درک روحیه و شناخت ابعاد وجودی همسر ، از تجلّیات معرفت به اوست . علاوه بر آن روشن است که موفقیت مردان در عرصه های مختلف اجتماعی ، اقتصادی  و…. در گرو آسودگی خاطر و آرامش روحی و روانی است . این قاعده حتی در حیطه ی وظایف فردی مرد نیز جاری است ، مانند تحصیل علم ، عبادات فردی و… ، پس زنان در این زمینه مسئولیت ویژه ای دارند و باید با درک موقعیت و روحیات همسرشان آن ها را در این امور یاری رسانند .

فاطمه (س) ، علی (ع) را خوب میشناخت و بر روحیات او مشرف بود . در شرایطی که دیگران علی (ع) را درک نمیکردند و از جلوه های رفتاری وی سوء برداشت مینمودند . این همسر گرامی وی بود که او را میشناخت و برای دیگران رفع ابهام میکرد .

در روایتی آمده است که یکی از اصحاب علی (ع) ، او را در نخلستان در حال راز و نیاز با معبود دید . ناگهان مشاهده کرد که امیرالمومنین (ع) مانند چوب خشکی بر زمین افتاد ، پس یقین کرد که علی (ع) از دنیا رفته است ، فورا به درب منزل فاطمه (س) آمد تا او را با خبر کند . فاطمه (س) با شناختی که از روحیات علی (ع) داشت ، فرمود  : « این حالتی است که به واسطه ی خوف و خشیت الهی بر او عارض شده است » . [۹]

 

قناعت و ساده زیستی

وارستگی و ساده زیستی هم ، از نقاط برجسته ی حیات فاطمی است که در زندگی کوتاه حضرت نمودهای زیبایی داشته است . زهد و ساده زیستی حضرت ، همیشه به معنای فقر و جبر روزگار نبود . خدیجه مادر بزرگوارشان هم با این که زن ثروتمندی بود ، در راه خدا همه ی اموالش را انفاق کرد و خود را در کمال سختی ، اواخر عمر را در شعب ابی طالب گذراند . زندگی ساده ی فاطمه نیز حاصل انتخابی عارفانه و عاشقانه بود ، گویی فاطمه (س) از همان آغازین لحظات ورود به خانه ی امیرالمومنین (ع) ، با بخشش لباس عروسی این راه را برگزیده بود .

از امام صادق (ع) و نیز از جابر انصاری نقل شده است که : ( پیامبر (ص) ، فاطمه (س) را دید که لباسی خشن بر تن دارد و به دست خویش آسیاب میگرداند ، آرد میکند ، و در همان حال فرزند خود را شیر میدهد ، اشک به چشمان پیامبر آمد و فرمود :« دخترم تلخی دنیا را به عنوان مقدمه شیرینی آخرت تحمل کن » عرض کرد :« ای رسول خدا ! خداوند را بر نعمت هایش ستایشگر و سپاسگزارم ». و  خدای متعال این آیه را نازل فرمود :« و لسوف یعطیک ربک فترض ، و بزودی ؛ پروردگارت ( آن قدر ) به تو عطا خواهد کرد تا راضی و خشنود شوی » [۱۰] ).

بی شک بیان چنین صحنه هایی از زندگی دختر گرامی پیامبر (ص) و اسوه پذیری از آن حضرت به این معنا نیست که زنان جامعه ی ما ، برای  پیروی از فاطمه (س) چادر وصله دار یه سر نمایند و یا تنها پوست گوسفندی فرش خانه شان باشد ؛ آن چه مهم است درک پیام این رفتارها و آن ساده زیستی و وارستگی از دنیاست . امروزه با گسترش وسایل رفاهی و تجملاتی ، سطح زندگی افراد تفاوت های بسیاری با هم دارد و چون استفاده ی یکسان و برخورداری از تمامی امکانات رفاهی برای همه مقدور نیست ، زمینه بروز ناراحتی ها و تعارض در خانواده ها میشود . تنها راه پیشگیری از این مسائل هم ، ساده زیستی و رضایت به داشته هاست . در غیر این صورت موازنه ی دخل و خرج در خانواده به هم میخورد و از نظر اقتصادی اعضای آن به زحمت می افتند . فاطمه (س) به راستی نمونه ی کامل ساده زیستی  و دوری از دل بستگی های دنیوی بود ، بنابراین هرگز از سادگی خانه اش شرمگین نمیشد ، نسبت به مهریه ی اندکش احساس پشیمانی نمیکرد و در تمام عمر شریفش از کمبود ها شکایتی نداشت . در زیارت نامه حضرت میخوانیم :« یا خلیفه الورع و الزهد — ای هم پیمان با پارسایی و زهد » .

 

پرسش:

برخی افراد ادعا میکنند در الگو گیری و اسوه پذیری از شخصیت ها ، زمان و مکان عامل مهم و تاثیر گذاری است . بنابراین بسیاری از اعمال و قالب های رفتاری اسوه ها ویژه همان عصر و زمان خودشان است و در زمان های بعد ، برای دیگران قابل اقتدا و تاسی نیست ؛ به عنوان مثال افرادی که در سال های اولیه ظهور اسلام می زیستند ، نمیتوانستند الگوی مناسبی برای جوانان امروز باشند .

جواب :

در پاسخ باید گفت منظور از اسوه پذیری این نیست که همان قالب های رفتاری فرد الگو را مد نظر قرار داده و به همان شکل در زندگی به کار ببریم . به عنوان مثال در سیره حضرت زهرا (س) می بینیم که جهیزیه حضرت در چند ظرف گلی و حصیری خلاصه شده بود و تا مدت ها فاطمه (س) و خانواده گرامی اش بر روی پوست گوسفندی زندگی می کردند که روزها شترشان روی آن علف میخورد و شب ها برای خواب از آن استفاده می کردند و یا چادری که جضرت زهرا (س) به سر میکرد از لیف خرما بود  و وصله های متعدد داشت . امروزه به طور حتم نمی توان این گونه عمل نمود و در همان قالب و شکل رفتاری حضرت ، زندگی کرد ، اما آن چه ارزشمند و قابل تاسی است ، حقیقت و روح این رفتار هاست .

بی شک بیان چنین صحنه هایی از زندگی دختر گرامی پیامبر (ص) و اسوه پذیری از آن حضرت به این معنا نیست که زنان جامعه ی ما ، برای  پیروی از فاطمه (س) چادر وصله دار یه سر نمایند و یا تنها پوست گوسفندی فرش خانه شان باشد ؛ آن چه مهم است درک پیام این رفتارها و آن ساده زیستی و وارستگی از دنیاست . امروزه با گسترش وسایل رفاهی و تجملاتی ، سطح زندگی افراد تفاوت های بسیاری با هم دارد و چون استفاده ی یکسان و برخورداری از تمامی امکانات رفاهی برای همه مقدور نیست ، زمینه بروز ناراحتی ها و تعارض در خانواده ها میشود . تنها راه پیشگیری از این مسائل هم ، ساده زیستی و رضایت به داشته هاست . در غیر این صورت موازنه ی دخل و خرج در خانواده به هم میخورد و از نظر اقتصادی اعضای آن به زحمت می افتند . فاطمه (س) به راستی نمونه ی کامل ساده زیستی  و دوری از دل بستگی های دنیوی بود ، بنابراین هرگز از سادگی خانه اش شرمگین نمیشد ، نسبت به مهریه ی اندکش احساس پشیمانی نمیکرد و در تمام عمر شریفش از کمبود ها شکایتی نداشت . در زیارت نامه حضرت میخوانیم :« یا خلیفه الورع و الزهد — ای هم پیمان با پارسایی و زهد » .

 

 

با خودم گــــــفتم قلم برپــــــا کنم

بهر زهراء مدحـــــتی انشاء کنم

اشک چشمم فرصت انشاء نداد

دســـــت لرزید و قلم هم پـا نداد

از فــــــراســــــوی دلـــم آمد ندا

تو کجا و مدحــت خیرالنســـــاء

با دلی بشـکشـته و حالی خراب

زیر لــــب گفتم مدد یا بو تـــراب

من نـــــبودم لایق مدحــــش ولی

مدح زهراء گفتــــم از قول علی

ای بـــزرگ آفریــــنش فاطــمه

چلــــچراغ اهل بینـش فاطــــمه

ای ســـتون خیمـــــه ی آل عــبا

محور اصـــلی اصـحاب کـــساء

ای طفیل هستیت چرخ و فلـک

لوح و کرسی و قلم جن و ملک

دســت بوســـت اولـــین وآخرین

خاک روب خانه ات روح الامین

روح بخـــش کـــائناتی فاطــــمه

معنی صـــوم و صــلاتی فاطمه

منابع :

۱ – کافی ج۵ ، ص۹  –  خصال ج۲ ، ص ۶۲۰ .

۳ – اخطب خوارزم ، ۷۳-۷۴ ؛ ص ۲۵۶ .

۴ – بحارالأنوار، ج ۱۰۰، ص ۲۴۴ .

۵ – اربلی ، ۱۳۸۱ : ج ۲ و ص ۲۶ .

۶ – مجلسی ، ۱۴۵۴ ق ، ج ۸ ، ص ۱۲۵ .

۷ – همان ، ج ۴۳ ، ص ۱۹۱ .

۸ – غررالحکم ، ص ۴۵۳ .

۹ – ابن شهر آشوب ، محمد علی ؛ مناقب آل ابی طالب ، ص ۱۲۴ .

۱۰ – آیه ۵ سوره ضحی .

۱۱ – اقتباس از مجالس المتقین، شهید ثالث مجلس ۳۶، مطابق نقل ریاحین الشریعه، ج ۱، ص ۱۴۲٫

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
وبلاگ سایت حاجت

وقتی امام عاشقان غائب است
اطاعت از خامنه ای واجب است

موضوع پیشنهادی ما «درد دل» است